Αρχική Σελίδα

Λεξικό Ομοήχων - Ετερόγραφων


Το ξεκίνημα της συσσώρευσης ομοήχων λέξεων ήταν ένα παιχνίδι, μια νοητική σπαζοκεφαλιά. Όταν προσέτρεξα στο Διαδίκτυο από περιέργεια για να αναζητήσω περισσότερα ζεύγη από αυτά που είχα συλλέξει, ανακάλυψα ότι στην καλύτερη περίπτωση τα ζεύγη των λέξεων αυτών που είχαν συσσωρεύσει άλλοι πιο πριν, δεν ξεπερνούσαν τα 100 στην καλύτερη περίπτωση.  Αυτό προφανώς συνέβαινε  όχι από έλλειψη φαντασίας ή γνώσεων από μέρους τους, αλλά από το γεγονός ότι  οι ομόηχες λέξεις που συγκρίνονταν, βρίσκονταν μόνο στην ονομαστική πτώση αν ήταν ουσιαστικά ή επίθετα ή αντίστοιχα μόνο σε πρώτο πρόσωπο αν ήταν ρήματα. 

Βλέποντας πόσο περιοριστική ήταν αυτή η επιλογή, έθεσα κάποιους κανόνες πιο ελεύθερους, αυθαίρετα βέβαια, με σκοπό να συνδυάσω όχι μόνον τις διάφορες πτώσεις ουσιαστικών και πρόσωπα ρημάτων μεταξύ τους αδιαφορώντας για την θέση που βρίσκονταν οι λέξεις κατά την κλίση τους, αλλά κυρίως χωρίς να διαχωρίζωτην αρχαιοελληνική από την νεοελληνική γραφή και απόδοση εννοιών.  
Το αποτέλεσμα  τίθεται στην κρίση σας. 
Χωρίς να μπορεί κανείς να κατατάξη το πόνημα αυτό σε κάποια ειδική κατηγορία, θεωρώ ότι αποτελεί ταυτόχρονα καί λογοπαίγνιο-σπαζοκεφαλιά για όσους θέλουν να ανακαλύψουν περισσότερα ζεύγη ομοήχων λέξεων καί λεξικό-ευρετήριο για όσους αναζητούν τις ποικίλες   σχέσεις μεταξύ των ομοήχων. 

Θέλω να πιστεύω ότι το πόνημα αυτό, πέραν του ψυχαγωγικού του χαρακτήρα διαθέτει και αντίστοιχο χρηστικό. Έμμεσα αναδεικνύει τον πλούτο της Ελληνικής Γλώσσης και προβάλλει την τεράστια αξία της πατροπαράδοτης ορθογραφίας, ξεκαθαρίζοντας π.χ.  χρόνιες λεκτικές συγχύσεις όπως την διαρκή σύγχυση κατά την κλίση των ρημάτων,  μεταξύ του 3ου προσώπου ενικού Μέσης φωνής και του 2ουπροσώπου πληθυντικού Ενεργητικής Φωνής  (δίδεται-δίδετε, λέγεται λέγετε, οφείλεται-οφείλετε κ.τ.λ.) στις περιπτώσεις όπου τα πρόσωπα αυτά είναι ομόηχα.  
Μέσα από τα παρατιθέμενα σχόλια και όπου κρίνεται χρήσιμο, αποσαφηνίζεται τι μέρος του λόγου αποτελεί η κάθε μια από τις παρατιθέμενες λέξεις, οι οποίες λόγω του ότι είναι ομόηχες πολύ συχνά προκαλούν σύγχυση κατά την γραφή τους.
Επίσης πιστεύω ότι μέσα από τα διευκρινιστικά αυτά σχόλια προβάλλει η άρρηκτη σχέση της Αρχαίας Ελληνικής με την νεώτερη συνέχεια της και καθίσταται πιο φανερή σε όσους στερήθηκαν την εξαιρετική τύχη να την διδαχθούν από την νεαρή τους ηλικία..

Οι κανόνες που έχουν τεθεί από τον γράφοντα είναι :
* Πρέπει οι  συγκρινόμενες λέξεις να είναι ομόηχεςαλλά ταυτόχρονα  να έχουν διαφορετική ορθογραφίακαί  να τονίζονται στην ίδια συλλαβή
π.χ. : θήτα - θύτα
*Δεν έχει σημασία εάν είναι αρχαιοελληνικές ή νεοελληνικές, αρκεί η μία τουλάχιστον 
να είναι ελληνικής προελεύσεως και η άλλη
(-ες)έστω έξωθεν εισηγμένη αλλά παγιωμένη στην  καθομιλουμένη του σήμερα
π.χ. : πιστώνει - πιστόνι
*Δεν έχει σημασία εάν κάποιες από αυτές αποτελούν κύριο όνομα 
π.χ. : Λητώ - λυτό - λιτό
* Δεν έχει σημασία η πτώση, ο χρόνος ή ο αριθμός των συγκρινομένων λέξεων ή γενικώς εάν πρόκειται για δύο διαφορετικούς λεκτικούς τύπους της ιδίας  λέξεως           ή διαφορετικά μέρη του λόγου
(Όνομα, επίθετο, ρήμα, μετοχή κλπ.).
π.χ. : θεωρείται – θεωρείτε

Τα ζεύγη των ομοήχων λέξεων (ή και οι τριάδες ή τετράδες ομοήχων ) που έχουν επιλεγεί θα πρέπη να είναι όχι μόνον ομόηχεςαλλά και ετερόγραφες. Θα πρέπη δηλαδή η κάθε συγκρινόμενη λέξη να διαφέρηαπό την άλλη σε κάποιο σημείο ως προς την γραφή της
Οι ομόηχες λέξεις διαφορετικού νοήματος που ταυτόχρονα έχουν και την ίδια ακριβώς γραφή έχουν αποκλειστεί με το σκεπτικό ότι οι διαφορές μεταξύ τους αφορούν κυρίως το νόημα και ελάχιστα την ετυμολογία ή την ορθογραφία που είναι και τα ζητούμενα. 
Π.χ. ζεύγη λέξεων όπως
όρος ( βουνό) όρος(συνθήκη) δεν συμπεριλαμβάνονται.

Κώστας Σκανδάλης
Ερασιτέχνης εργάτης της Γλωσσολογίας

 


2007 © Κώστας Σκανδάλης. Απαγορεύεται η με οποιοδήποτε μέσο αναπαραγωγή μέρους ή ολόκληρου του περιεχομένου (κείμενα - φωτογραφίες), χωρίς την έγγραφη άδεια του διαχειριστή. Κατασκευή-φιλοξενία ιστοσελίδας: TotalWeb